Ponieważ przy okazji spotkań z nami, wielu z Was zadaje pytanie, jak wygląda codzienna praca w stowarzyszeniu, dziś postaramy się odsłonić nieco kuchni i nieco szerzej opowiedzieć Wam o pracy nad klubową historią.
Działalność naszego Stowarzyszenia trzeba podzielić na kilka zagadnień:
- kwerendy archiwalne
- wywiad terenowy i internetowy
- wywiady, relacja, spotkania z rodzinami zmarłych
- zakup oraz zdobywanie pamiątek klubowych
- konserwacja i ewidencja zbiorów
- projekty promujące historię
- inscenizacje, spotkania, wystawy i żywe lekcje klubowej historii
Kwerendy archiwalne
W tym miejscu należy zacząć od wyjaśnienia, że archiwa, to pojęcie dość szerokie, w którym kryją się (poza faktycznymi Archiwami) również choćby biblioteki publiczne, jak również instytucje, które na własne potrzeby mają swoje archiwa. W naszym przypadku skupiamy się w głównej mierze na badaniach w Archiwach Państwowych mieszczących się na Dolnym Śląsku, czyli w Legnicy i Wrocławiu, a w mniejszej skali tych w Bolesławcu, Jeleniej Górze i Kamieńcu Ząbkowickim, ale i z Archiwum Akt Nowych w Warszawie wiąże się kilka ciekawych i ważnych dla naszego klubu kwerend.
Aby oddać jak najlepiej jaki ogrom pracy jest z tym związany, dla tych z Was, którzy z Archiwami nie mieli nigdy do czynienia kilka słów wyjaśnienia, jak taki proces przebiega.
Aby w ogóle zacząć proces poszukiwań, już na wstępie trzeba wiedzieć, choć w ogólnym zarysie, jakiej informacji szukamy lub przynajmniej orientować się jaki konkretny zespół archiwalny nas interesuje. Tu jako wskazówkę najczęściej wybiera się zespoły dotyczące urzędów lubińskich, w których odnaleźć można wszystkie wpisy dotyczące rejestracji, sprawozdań czy ujęć w jakiś urzędniczych statystykach dotyczących sportu w danym mieście, gminie czy powiecie. Inną z dróg jest skupienie się na patronie klubu w danym okresie czasu. W naszym przypadku był to choćby DEFIL, a później oczywiście KGHM. Ostatnią z dróg jest skupienie się na wszelkiego rodzaju stowarzyszeniach sportowych, zrzeszeniach, do których kiedyś musiał należeć klub etc.
Posiadając już wstępną wiedzę, rezerwujemy termin w Archiwum, wypełniamy zgłoszenie użytkownika i składamy rewersy, jeśli znamy sygnatury. Jeśli nie, na miejscu dostajemy inwentarze (spisy) danego zespołu archiwalnego i z nich wybieramy te, które nas interesują. Potem całymi godzinami przeglądamy każdy dokument (teczkę) kartka po kartce każdego w celu odszukania informacji dotyczących klubu. Na koniec pozostaje wykonać skan lub zdjęcia.
W bibliotekach w głównej mierze skupiamy się na prasie z dawnych lat, gdzie przeglądamy wszystkie działy sportowe czy różnego rodzaju dodatki sportowe. W wielu wypadkach prasa jest jedynym źródłem informacji. Biblioteka Uniwersytecka czy Biblioteka AWF oraz Ossolineum we Wrocławiu to kopalnie wiedzy.
Odwiedzamy również Urzędy Stanu Cywilnego, zarządy cmentarzy czy archiwa różnych organizacji oraz zakładów pracy w celu przeprowadzenia kwerend w ich zasobach. Tego typu instytucje pomagają ustalić nam daty urodzin czy śmierci, przebieg kariery zawodowej czy okres, w którym mieszkała dana osoba w Lubinie.
Wywiad terenowy i internetowy
W wielu przypadkach musimy bazować na ustnych relacjach byłych zawodników, trenerów czy działaczy związanych z klubem. Otrzymane od nich informacje, jak imię i nazwisko, czy miejsce zamieszkania staramy się sprawdzać, korzystając z dostępnych nam kontaktów.
Przy każdej okazji, gdy jesteśmy w okolicy, staramy się wypytać ludzi mieszkających w danym miejscu, a w przypadku zmarłych odwiedzić cmentarz, by odszukać grób, czy poprosić o wgląd do zapisków danego kościoła, czy zarządcy cmentarza. Zostawiamy też w takich przypadkach informacje kontaktowe dla rodziny lub bliskich, aby tym sposobem uzyskać więcej informacji.
Używamy też portali genealogicznych, bazy danych różnego typu, które potrafią dać nam wiele odpowiedzi. Bardzo pomocny jest tu choćby portal Facebook, za którego pomocą niejednokrotnie udało nam się dotrzeć do poszukiwanych osób lub rodzin tych ludzi.
Przygotowanie materiałów to tak naprawdę efekty naszych kwerend i obrobienie tych wszystkich dokumentów oraz przygotowanie tekstu, wspomnienia jakiegoś wydarzenia czy konkretnego meczu lub osoby.
Wywiady, relacje, spotkania z rodzinami zmarłych
Jedną z kluczowych dla nas kwestii jest dbanie o to, by po osobach tworzących nasze kochane Zagłębie pozostał jakiś ślad. Staramy się jeździć i spotykać z ludźmi związanymi z naszą historią i na podstawie tych spotkań przygotowujemy wywiady, spisujemy lub nagrywamy relacje czy wspomnienia oraz przygotowujemy biogramy.
Nierzadko właśnie dzięki takim spotkaniom do naszych zbiorów trafiają unikalne pamiątki, których w inny sposób uzyskać by się nie dało. To właśnie dzięki nim, uzupełnionym o relacje czy wspomnienie, tworzenie swoistej kroniki Zagłębia Lubin ma dużo szerszy wymiar, a młodsi dziś kibice, będą w przyszłości mogli odtworzyć nie tylko losy samego klubu, ale również osób tworzących go przez lata.
Do każdego takiego wywiadu czy spotkania staramy się jak najlepiej przygotować. Staramy się przygotować do nich, odświeżając sobie otoczkę, wydarzenia z tamtego okresu oraz ludzi, w których otoczeniu danych człowiek funkcjonował, by możliwie jak najpełniej jego historię przedstawić.
Zakup oraz nabywanie pamiątek klubowych
Niestety dzisiejsze czasy stawiają przed nami duże wyzwanie związane z klubowymi pamiątkami. Mimo że staramy się działać na kilku płaszczyznach, niejednokrotnie stajemy przed trudnym wyborem, czy możemy sobie pozwolić, by daną pamiątkę po prostu kupić. Niestety ceny bywają często wręcz zaporowe, a coraz więcej jest ludzi, szukających na tym rynku zarobku. W uzasadnionych przypadkach decydujemy się więc na zakup, co niestety dość mocno drenuje nasz skromny przecież budżet.
Oczywiście część pamiątek udaje się nam zdobyć w postaci darowizn czy spuścizny po osobach związanych z klubem, którzy sami, lub za sprawą rodziny po ich śmierci decydują się na ich przekazanie. Nawiązaliśmy również porozumienie z klubem - którego przez lata tak bardzo brakowało - aby w miarę możliwości na bieżąco zasilać nasze zbiory nie tylko materiałami historycznymi, ale również tymi bieżącymi, by po latach mogły cieszyć kolejne pokolenia.
Jesteśmy obecni też na giełdach kolekcjonerskich oraz utrzymujemy kontakt z siatką kolekcjonerów sportowych, którzy informują nas o pojawieniu się na giełdach kolekcjonerskich w całym kraju pamiątek związanych z Zagłębiem.
Konserwacja i ewidencja zbiorów
Bywają sytuację, w których eksponaty nie trafiają do nas na stałe, a otrzymujemy je tylko w formie użyczenia, by możliwe było choćby zeskanowanie zdjęć, dyplomów czy innych materiałów. Niektóre zaś otrzymane lub zakupione rzeczy musimy poddać konserwacji czy renowacji, a to przeważnie wiąże się ze sporymi kosztami.
Na bieżąco staramy się również ewidencjonować wszystkie nasze materiały. Jest to żmudna, często zajmująca długie godziny, ale potrzebna praca, aby stworzyć spis wszystkich rzeczy, które jako Muzeum posiadamy. Czynność o tyle ważna, że często dzięki temu udaje się uniknąć zakupu duplikatów, lub pomaga na skoncentrowaniu się na poszukiwaniu części kolekcji, której nam brakuje.
Projekty promujące historię
Jednym z najważniejszych projektów Muzeum Zagłębia Lubin, jaki prowadzimy, jest #MiedziowyZnicz. Cykliczny projekt, który każdego roku ma za zadanie postawić na każdym znanym nam nagrobku człowieka związanego z Zagłębiem Lubin symboliczne światełko, aby dać wyraz temu, że Miedziowa społeczność z dumą wspomina tych z nas, którzy swoją wędrówkę kontynuują już sami.
Miedziowy Znicz to również szansa na stworzenie mapy pamięci, czyli spisu i lokalizacji wszystkich miejsc pochówku ludzi związanych z Lubińskim sportem, aby w przyszłości móc również i na nich zapalać symboliczne światełko.
Małą cząstkę historii staramy się jednak cyklicznie przywracać do życia. Wszystko za sprawą projektów strojów piłkarskich z dawnych lat, by cieszyć oko tych, którzy pamiętają je jeszcze z boiska lub trybun, ale również tych, którzy nie mieli okazji nigdy zobaczyć ich na własne oczy.
Zadanie do łatwych nie należy, bo nie tylko trzeba przecież wziąć pod uwagę szereg detali, które odtwarzane są często tylko z przekazu ustnego, ale również zmierzyć się z faktem, że wraz z upływającym czasem zmieniają się choćby materiały oraz technologia ich obróbki, co czyni zabiegi rekonstrukcji jeszcze trudniejszymi.
Przykład strojów OM TUR “Zawisza” Lubin z roku 1946, które odtworzyć udało się tylko z nielicznych zachowanych zdjęć, czy koszulek MKS “Zagłębie” z 1975 r., przy których konsultacje prowadziliśmy z piłkarzami, którzy w tych strojach mieli okazję występować, to dwa sztandarowe projekty Muzeum. Czasami udaje się pójść nawet krok dalej, nawiązując współpracę z firmą, która dokładnie 30 lat temu stroje dla MKS Zagłębia Lubin produkowała. Uważane za święty Graal koszulki firmy Kokott, po pokonaniu wielu technologicznych przeszkód udało się jednak wyprodukować i z niesłychaną satysfakcją obserwujemy w nich kibiców obecnych na trybunach przy Marii Skłodowskiej-Curie 98
I nie powiedzieliśmy jeszcze w tym zakresie ostatniego słowa…
Inscenizacje, spotkania, wystawy i żywe lekcje klubowej historii.
Od trzech lat bierzemy udział w Sportowych Powrotach do Przeszłości organizowanym w Parku Leśnym w czerwcu. Impreza łącząca w sobie tak dbałość o historię (inscenizacje i rekonstrukcje historyczne), pamięć i szacunek do historii regionu (zaproszeni goście oraz stowarzyszenia sportowe), ale przede wszystkim rolę sportu i sportowe wartości fair-play.
Organizujemy również spotkania dla ludzi związanych z klubem z okazji rocznic ważnych klubowych wydarzeń. Bierzemy udział w różnego rodzaju festynach, spotkaniach, na których oprócz historycznego stoiska jesteśmy również przebrani w stroje z różnych okresów czasu i opowiadamy o klubowej historii.
Działamy również we współpracy z lokalnymi i krajowymi związkami, by gdy to możliwe, odznaczać i uhonorowywać osoby związane z Zagłębiem Lubin, a na ile tylko pozwala nam czas i możliwości staramy się również pomagać w życiu codziennym wielu byłym zawodnikom.